Wahrheit und Dichtung


1900, proza

Heel wat van Couperus’ intriges, personages en beschrijvingen zijn terug te voeren op echt gebeurde feiten, mensen en locaties.

De beschrijvingen die hij geeft van straten, huizen en natuur in het fictieve Laboewangi komen perfect overeen met wat te zien was in Pasoeroean (zie afbeelding).Voor Eva Eldersma heeft Couperus’ zuster Trudy model gestaan. In Van Oudijck is heel wat terug te vinden van broer John Ricus Junior (1853-1940). Voor Addy de Luce stond hoogstwaarschijnlijk een van de veertien zonen (er waren ook nog veertien dochters) van de alom bekende familie Dézentjé model. Vader Tinus was getrouwd met een prinses van het Solose hof, net als de Pangéran in De stille kracht.

Wanneer Léonie door haar man betrapt wordt met haar minnaar Addy, maakt ze hem wijs dat Addy om de hand van stiefdochter Doddy komt vragen, met het gevolg dat Addy en Doddy verplicht zijn om te trouwen. Dat gegeven ging terug op een familieschandaal. Het huwelijk dat in 1857 gesloten moest worden tussen de 33-jarige Franse diplomaat Troplong (1824-?) en de 17-jarige Catharina Steenstra Toussaint (1840-1879) kwam precies op dezelfde manier tot stand. Catharina was een volle nicht van Couperus en de échte Léonie was zijn tante Elisabeth, een zuster van Couperus’ vader, die bovendien ook de grootmoeder was van Couperus’ vrouw!

Dat alles zijn echter slechts rudimentaire bouwstenen die wellicht elke auteur opraapt waar hij ze vindt, opslaat in het geheugen van zijn verbeelding en opdiept wanneer zijn muze er klaar voor is. Maar Couperus kon dankzij zijn fenomenaal inlevingsvermogen en zijn trefzekere stijl, met zulke eenvoudige bouwstenen een monument oprichten dat alle biografische, geografische en feitelijke anekdotiek magistraal overstijgt.